Komt er oorlog? En is dat goed of slecht?

by De Twintiger on

Joris Jansen volgt nauwgezet de hedendaagse cultuur en publiceert daarover in verschillende media. Hij gooit elke twee weken een (politiek) vraagstuk op voor de Twintiger.

‘Iedereen die deze verschrikkelijke wapens gebruikt moet verantwoordelijk worden gehouden’, zei John Kerry. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken stelde vast dat in de Syrische wijk Damascus een gifgasaanval is uitgevoerd, vermoedelijk in opdracht van de president Bashar al-Assad. Het gebruik van geweld werd niet genoemd, maar qua toon en retoriek leek Kerry de wereld voor te bereiden op militair ingrijpen. Bondgenoten van de VS zeggen geweld niet uit te sluiten. Ook Nederland niet.

Militair ingrijpen zal zorgen voor nieuwe slachtoffers. Helemaal niets doen terwijl mensen worden uitgemoord voelt onmenselijk. Hoe moet je in zo een situatie reageren? Grijp je in of niet?

Het belangrijkste argument voor militair ingrijpen is dat Assad met het gebruik van chemische wapens een grens is overschreden die internationaal is vastgesteld. Er valt veel te zeggen om die grens met hand en tand te bewaken. Typ ‘gebruik chemische wapens’ in op Youtube en je vindt de meest gruwelijke beelden van verminkte lichamen verspreid over straat. Zij stikten tijdens een mislukte vlucht voor een wapen dat veel sterker was dan zij. Overlevenden zijn blind, verlamd, hebben vervormde ledenmaten of enorme littekens. Je kan zeggen dat het in ieders belang is om dit soort aanvallen in de toekomst te voorkomen.

Niet ingrijpen zou bovendien gezichtsverlies betekenen. Obama noemde het gebruik van chemische wapens een overschrijding van een rode lijn. Daarmee verhoogde hij de inzet. Wel blaffen maar uiteindelijk niets doen is een signaal naar andere leiders dat ze ongestoord hun gang kunnen gaan.

Ingrijpen dus? Zo eenvoudig is het niet. Mensen staan steeds sceptischer tegenover buitenlandse interventies en dat is niet voor niets. Irak en Afghanistan leerden ons dat interventies weinig uitrichten tegen structuren die door de eeuwen heen diep zijn ingesleten in een cultuur. Irak is instabieler geworden en naar schatting zijn daar al 100.000 burgers omgekomen. In Afghanistan vielen het afgelopen half jaar alleen al 1.300 slachtoffers.

Deze onmacht van het laatste decennium matigt de poging van het Westen de rest van de wereld naar haar hand te zetten. De uitkomst van een interventie in Syrië is uiterst onzeker. Het land dreigt met vergeldingsacties tegen Israël. Rusland en Iran steunen Assad. En mocht het regime vallen dan is het maar de vraag wat de nieuwe situatie wordt. Het land bestaat uit een groot aantal minderheden. Het lijkt onmogelijk dat een evenwichtige maatschappij kan ontstaan zonder nieuw geweld.

Daarnaast kan je de vraag stellen in hoeverre wij het recht hebben om in te grijpen in een andere regio. Over het algemeen bemoeien landen zich niet met de binnenlandse aangelegenheden van andere landen. En niet voor niets. Stel je een wereld voor waarin Rusland bepaalt hoe wij in Nederland met homoseksualiteit omgaan. Nu hebben we het in het geval van Syrië niet over een verbod op homopropaganda maar in de woorden van Kerry over de ‘slachting van onschuldige mensen’ dat ’elk moreel besef te boven gaat’. Maar wie bepaalt die morele grens? In het geval van Guantánamo Bay houdt Amerika zich niet aan internationale mensenrechten. En het is moeilijk om niet even aan 2003 terug te denken toen de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell in de Veiligheidsraad vertelde dat Saddam Hoessein beschikte over massavernietigingswapens. De oorlog in Irak kostte meer mensenlevens dan de gifgasaanval van afgelopen week en was gebaseerd op leugens. Geeft dat landen het recht de VS aan te vallen?

De komende weken zal veel duidelijk worden. Het is onwaarschijnlijk dat het Westen niets doet. Maar een grote militaire interventie lijkt na Irak en Afghanistan ver weg.

Written by: De Twintiger